Faleceu Concha Nogueira Miguel, coñecida como Conchita, unha das fillas do matrimonio que perdeu a vida no episodio do Bou Eva en 1937. A súa morte foi recollida con diversas mensaxes de colectivos sociais e pola memoria, que lembran a súa longa traxectoria como militante comunista e activista social.
O suceso que marcou a súa vida
O intento de fuxida a bordo do pesqueiro Eva o 23 de abril de 1937 rematou nunha das escenas máis cruas da represión na ría de Vigo: os fuxidos foron descubertos, os fascistas inundaron a bodega con auga fría e despois con auga fervendo e, segundo as investigacións e relatos históricos, producíronse disparos no interior antes de que os corpos fosen levantados ao amencer. As autopsias e os relatos contemporáneos apuntan a feridas por disparo máis que a afogamento, o que reforza a versión dunha morte colectiva tomada polos propios fuxidos ante a perspectiva da captura e da tortura.
Entre as vítimas figuraban persoas de distintas militancias e profesións, entre elas o matrimonio de Anxo Nogueira Nogueira e Carmen Miguel Agra, pais de Conchita, e varios nomes que a historiografía local recuperou para non esquecer: Manuel Martínez, José Rodríguez, Fernando Rodríguez, Luis Álvarez, Camilo Campos, José Losada Castelao y Manuel Rodríguez Castelao. Estos dous últimos, curmáns carnais do histórico político galeguista Alfonso Daniel Rodríguez Castelao.
Vida, exilio e militancia
Concha Nogueira naceu en 1933 e quedou orfa con catro anos tras a traxedia do Bou Eva; ela e a súa irmá criáronse cos avós en Vigo. En 1955 emigrou a Venezuela, onde se afiliou ao Partido Comunista e casou con Francisco Mosquera; regresaron a Galicia en 1965 e desde entón Concha desenvolveu unha intensa actividade cultural e política: participou na Asociación Cultural de Vigo, no Movemento Democrático de Mulleres, na Asociación de amizade España‑URSS e no coro Máximo Gorki, entre outras iniciativas.
Mensaxes de despedida e memoria colectiva
A asociación Lucenza – Ateneo de Nigrán publicou unha mensaxe na que lembra a Conchita como unha veciña chea de vitalidade e compromiso coas causas xustas, e envía unha aperta á familia, amizades e compañeiras. Na nota subliñan tamén a súa dedicación á memoria das vítimas do 36 na comarca de Vigo e a súa participación en actos como o “Abril das Liberdades”.
Colectivos de memoria e publicacións de memoria antifascistas lembran o Bou Eva como un suceso que foi silenciado durante a ditadura e pouco tratado na Transición, e que hoxe serve como símbolo da resistencia e do custo humano da represión. Artigos e crónicas divulgadas por colectivos e medios alternativos recuperan os detalles do episodio para manter viva a lembranza.
Legado e despedida
Concha Nogueira deixa fillos e unha vida dedicada á memoria democrática, á cultura e á loita pola igualdade. A súa historia —a nena que levou no colo a dor do Berbés e que logo converteuse en militante e activista— é lembrada por asociacións, compañeiras e medios locais como un exemplo de compromiso e de resistencia.
“Fue entonces cuando nuestros ojos, abiertos al recuerdo, recibieron en un relámpago prolongado toda la presencia de aquel amanecer. Olvidamos la muerte de todos aquellos hombres, de aquella chica, y todo nos pareció ilusorio, salvo el instante de ledicia, de cara a la libertad, que sentían aquella noche, mientras el mar, de lejos, acariñaba el barco. Y todo el sueño de ellos se realizó en nuestro corazón”. – Rafael Dieste (Catalunya Abril 1937)
