O proxecto “Ponteareas, hábitat saudable”, un traballo do estudio de arquitectura Mmasa, foi premiado pola Bienal Española de Arquitectura e Urbanismo. Falamos co arquitecto Luciano Alfaya, peza clave do proxecto, sobre a cidade perfecta e como Ponteareas pode converterse nela ou cando menos aproveitar todas as súas potencialidades.

En primeiro lugar, Luciano estimou a calidade e bo número do resto de propostas para a Bienal, e polo tanto o recoñecemento gañado. Tamén advertiu de que Ponteareas sofre unha importante perda de poboación, “polo que hai que buscar elementos para facer atractiva a chegada de novos residentes e fixar os actuais”.

P- Que modelo de mobilidade defenden?

R- Entregamos un proxecto en catro partes. A segunda é un estudo que pon ao peón no centro do taboleiro para decidir a mobilidade da cidade. Situamos ao peón e o espazo público como articulador. É o coche o que ten que adaptarse ao peón e aos espazos públicos.

P- E como lograr isto?

R-Se a primeira parte foi a estratexia, a terceira parte a definición das actuacións urbanas a desenvolver nos vindeiros anos, non pensando no edificio en si senón en como mellorará a calidade de vida dos cidadáns.

En Ponteareas, o 60% do espazo público pertence en exclusiva ao vehículo privado, e deberíamos repensalo. Hai cidades pensadas para ir en coche, e os peóns sofren saltos, descontinuidades ou desvíos para chegar ao seu destino.

Pero debemos conseguir que o prioritario sexa camiñar, reducindo emisións e potenciando unha vida lenta coas relacións entre persoas como eixe. En Ponteareas, do espazo público só o 20% son beirarrúas, e o outro 20% zonas peonís ou prazas.

É dicir, a maioría do espazo público de Ponteareas pertence ao tráfico rodado, que vai gañando a partida. Pero o futuro pasa por mellorar a calidade de vida, para ser competitivos como cidade. Porque podemos competir nisto, en servizos cercanos… E non en variedade do ocio por exemplo.

P- Como facer de Ponteareas un hábitat saudable? 

R– A cidade xa pertencía á rede de cidades saudables. Simplemente é continuar na posta en valor da calidade de vida. A xente vive aquí porque está a gusto, rodeado de natureza, con bos servizos.

P- E como construír un plan a longo prazo cando o mundo evoluciona a toda velocidade?

R– As cidades teñen que responder aos cambios. Estamos en tempos de incerteza, especialmente nas áreas metropolitanas, onde o que ocorre nas urbes da contorna afecta e moito. O propio Brexit mudou o mercado da vivenda. Situacións a nivel local ou global poden ser determinantes, e se non existe un plan ante os factores esóxenos…

P- Todo debe formar parte da planificación.

R– Os fondos FEDER parten da existencia dun plan estratéxico, elaborado con participación activa da cidadanía, como ocorre en Ponteareas. Tes que poñer en claro o que fas e o que pretendes conseguir con iso, así como uns métodos para cualificalo e avalialo, o que resulta complexo. Non se trata de edificios, senón de a cantas persoas melloras podes mellorar a súa calidade de vida.

LEVAR ADIANTE UNHA IDEA DE CIDADE

P- Cal é a situación de Ponteareas?

R-Vivimos un estancamento económico, partindo da situación desfavorable da súa taxa de paro, moi alta e tamén desigual entre homes e mulleres.

Defendemos a construción dunha cidade ecolóxica, en defensa da economía circular. Todo isto apareceu nun proxecto en catro partes. O prioritario: levar adiante unha idea de cidade. Recuperar edificios históricos, por exemplo, pode supoñer a salvagarda de valores inmateriais ás veces difíciles de cuantificar.

P- O modelo de cidade afecta á economía, a cultura, a vida social…

R- A convocatoria EDUSI parte de Estratexia de Desenvolvemento Urbano Sostible e Integrado. Noutras palabras, que a visión global é determinante, ter en conta aspectos como o medio ambiente, os recursos enerxéticos…

Calquera estratexia debía pasar pola creación dunha cidade máis inclusiva, eficiente e intelixente, segundo as bases. Nós o que fixemos foi engadir o saudable.