A Sala terceira do Tribunal Supremo fallou a favor de Audasa no seu contencioso contra o Estado e a Xunta e recoñeceulle o dereito a ser indemnizada pola modificación que en 2017, fixo do sistema de retribución da ‘peaxe na sombra’ implantado en 2006 en dous tramos da AP-9 en Rande e A Barcala, co obxectivo de que fosen gratuítos para os usuarios.

Con iso, o Alto Tribunal estima o recurso presentado pola empresa, polo que insta a anular a modificación aprobada por Real Decreto en 2017, sendo ministro de fomento o popular Íñigo de la Senra, a volver implantar o sistema de cálculo acordado en 2006 e a indemnizar á empresa polos danos causados.

Audasa estima en case 5 millóns de euros (4,91 millóns) as perdas que lle ocasiona esta modificación só nun ano e a 482 millóns o prexuízo que suporía no conxunto do período que resta de concesión da vía (ata 2048), no caso de que non se volvese ao sistema de pago orixinal de 2006.

A compañía, a través da súa filial Audasa, logra esta sentenza favorable apenas un día despois de recibir unha en contra, a que un Xulgado Mercantil de Pontevedra emitiu o luns contra polo cobro “abusivo” de peaxes nesta mesma autoestrada durante as incidencias ocasionadas polas obras de ampliación da Ponte de Rande.

No entanto, neste caso, o Supremo acepta o recurso de Audasa ao considerar que a regulación sobre concesións de autoestradas “impide variar o réxime de retribución do contratista” cando, entre outros supostos, “se faga depender a retribución de elementos distintos ao inicialmente determinado, isto é, a peaxe, e con independencia de quen o pague, se o usuario ou as administracións”.

O contencioso ten a súa orixe en 2006. Nese ano, o Estado central, Itínere e a Xunta de Galicia acordaron que dous tramos da AP-9, os que unen Vigo-O Morrazo e A Coruña-A Barcala, quedasen libres de peaxe directa para os usuarios e pasasen a ter ‘peaxe en sombra’.

Isto é, a partir de entón, a Administración Central e a Xunta encargábanse de pagar ao 50% a Audasa a peaxe anual polo tráfico que anualmente contabilizasen estes trazados.

No entanto, en 2017, o Goberno considerou que, desde que quedaron libres de peaxe, estes tramos rexistraban tráficos moi superiores aos contabilizados no caso de que se mantivese o pago de taxas.

“ENRIQUECEMENTO INXUSTO”

Para a Administración, iso supuña que a concesionaria estaba a rexistrar un “enriquecemento inxusto”. Por iso, aprobou mediante Real Decreto modificar o sistema de cálculo do tráfico polo que pagar a peaxe.

A partir de entón, xa non lle pagaría en función do tráfico real, senón polo que se rexistrou en 2005, o ano previo ao levantamento da peaxe, tras aplicarlle a variación á alza ou á baixa que experimentase o do resto da autoestrada de pago.

A filial do grupo Itínere recorreu esta medida ao considerar que se “vulnerou o principio de inalterabilidade dos contratos” e que non había desequilibrio económico financeiro na concesión, polo que “non había motivo para modificar a concesión por inexistencia de causa para iso”.