Foi por 1971 que Xosé Luís Méndez Ferrín lanzou unha das súas obras literarias máis lembradas: Retorno a Tagem Ata. A peza, que podería ser lida como unha novela breve ou un relato amplo, versaba –en clave– sobre as distintas tendencias que entón entretecían o movemento galeguista baixo o franquismo: a máis moderada e autonómica, encarnada na figura de Ramón Piñeiro, e outra máis radical, orientada á consecución da independencia. Alí estaba Méndez Ferrín.

50 anos pasaron da publicación desa pequena peza que o propio Piñeiro, malia saberse representado, autorizou para comentar na revista Grial, da que entón era director. Hoxe, medio século máis tarde, Méndez Ferrín pon voz a unha versión musicada do vello relato de Anatí, a Terra Ancha –que representaría a España– e Tagem Ata, que coa súa “grande fraga” non pode ser outra que Galicia.

O proxecto vén desenvolto da man de Dioivo, un dúo de metal procedente de Vigo que este 2021 fai cinco anos de traxectoria. Comezaron en 2019, cunha adaptación musical do poema “Sempre pola morte esperas”, de Rosalía de Castro.

Agora, o conxunto atrévese cunha composición máis contemporánea e para a cal, por riba, contan coa voz do autor orixinal, que vai lendo o relato publicado na colección O Moucho polos distantes días en que o Caudillo estaba aínda vivo e o galeguismo era presa dunha efervescencia que logo habería de se evaporar.