Persoal investigador do Instituto Español de Oceanografía (IEO, CSIC), en colaboración coas universidades de Vigo e La Laguna, confirmou por primeira vez a presenza do peixe mesopelágico ‘Bregmaceros atlanticus’ en augas españolas. Este estudo, publicado en revístaa ‘Marine Biodiversity’, contribúe ao coñecemento da distribución xeográfica da especie.
“Aínda que tradicionalmente considerouse que ‘Bregmaceros atlanticus’ presentaba unha distribución circumtropical, con presenza nos océanos Atlántico, Índico e Pacífico, os resultados obtidos apoian a hipótese de que a súa distribución real podería estar limitada ao Atlántico”, sinala nunha nota Rafael Bañón, investigador do Centro Oceanográfico de Vigo do IEO e primeiro autor do estudo.
A investigación realizouse a partir de tres exemplares recollidos en Canarias. Dous deles foron capturados durante a campaña oceanográfica ‘CETOBAPH’, desenvolvida en 2012 a bordo do buque oceanográfico Cornide de Saavedra fronte á illa del Hierro e o terceiro exemplar apareceu varado nunha praia do sur de Tenerife en 2024, constituíndo ademais o primeiro caso documentado de varamiento desta especie.
Para confirmar a identificación, o equipo levou a cabo un estudo detallado dos caracteres morfológicos e obtivo unha secuencia xenética do xene COI, o marcador estándar utilizado nos sistemas internacionais de identificación molecular de especies. A análise permitiu asignar con seguridade o exemplar canario a un grupo xenético específico (BIN AAV0298), asociado a ‘Bregmaceros atlanticus’.
Os resultados combinan o estudo morfológico clásico con ferramentas de xenética molecular para verificar a identidade da especie. “Tradicionalmente a identificación de peces baseouse en caracteres morfológicos externos. Con todo, cada vez é máis frecuente empregar enfoques de taxonomía integradora, que combinan información morfológica e molecular para resolver cuestións taxonómicas complexas en grupos de peixes pouco coñecidos”, sinala Bañón.
IDENTIFICACIÓN COMPLICADA
‘Bregmaceros atlanticus’, coñecido comunmente como bacalete antena polo característico radio dorsal alongado que presenta sobre a cabeza, é unha especie pelágica de pequeno tamaño que habita en augas oceánicas e mesopelágicas, xeralmente entre a superficie e varios centos de metros de profundidade. Debido ao seu tamaño, hábitos de vida e similitude con outras especies do mesmo xénero, a súa identificación foi historicamente complicada.
Así, a análise das secuencias xenéticas dispoñibles en bases de datos internacionais revelou a existencia de varios grupos xenéticos claramente diferenciados que, probablemente, corresponden a especies distintas aínda pendentes de revisión taxonómica. Segundo os autores, esta situación pon de manifesto a necesidade de profundar no estudo do xénero ‘Bregmaceros’, que presenta unha elevada diversidade e unha complexa historia taxonómica.
“O achado volve pór de relevo o valor das augas canarias como área estratéxica para o estudo da biodiversidade mariña profunda. O varamento do exemplar de Tenerife podería estar relacionado con procesos oceanográficos característicos do arquipélago, como a interacción entre remolinos oceánicos, afloramientos e correntes locais que ocasionalmente desprazan organismos mesopelágicos cara a zonas costeiras”, sinala Bañón.
OUTRAS INVESTIGACIÓNS
Investigadores do Centro de Investigación en Nanomateriais e Biomedicina da Univesidade de Vigo (Cinbio) participan nun proxecto europeo para mellorar o diagnóstico das infeccións crónicas de feridas, que supoñen un “importante reto clínico” pola súa alta prevalencia e dificultade de tratamento. Denominada ‘Heal-4Ward’, a iniciativa, financiada con 3,3 millóns de euros pola Unión Europea, reúne a dez socios, entre eles o Cinbio, e está coordinada pola Università degli Studi dei Roma A Sapienza (Italia).
O proxecto prolongarase 48 meses e permitirá formar 11 investigadores predoutorais en toda Europa para afrontar o reto das infeccións de feridas. O consorcio reúne expertos en ciencia de nanomateriales, química, fabricación aditiva, enxeñaría biomédica, bioloxía molecular, microbiología e práctica clínica de España, Francia, Reino Unido, Irlanda, Italia, Países Baixos e Grecia.
Na UVigo, segundo recolle o DUVI, o equipo participante está coordinado polo investigador Gustavo Bodelón, do grupo de NanoBioMateriais Funcionais, FunNanoBio, do Cinbio, dirixido por Isabel Pastoriza e Jorge Pérez. O principal obxectivo de ‘Heal-4Ward’ é desenvolver un modelo tridimensional de pel humana con propiedades plasmónicas que permita detectar e monitorar de forma non invasiva infeccións crónicas de feridas e avaliar a resposta ás terapias antimicrobianas.
