Cando as noticias da Reconquista de Vigo de 1809 cruzaron o Atlántico e desembarcaron nas páxinas da Gaceta de Buenos Aires, non chegaron só como crónicas de guerra. Chegaron como un manual de instrucións para a liberdade. Nun Bos Aires que empezaba a cuestionar o seu destino, Vigo non foi só unha vitoria militar galega; foi o espello onde os crioulo viron o seu propio potencial revolucionario.
A caída do “invencible”
A Gaceta, baixo a influencia de mentes como a de Mariano Moreno, utilizou a derrota de Napoleón en Galicia para desmitificar ao opresor. Ao informar sobre a capitulación do comandante francés Chalot, o xornal no aforrou en detalles sobre a humillación imperial:
”A praza de Vigo volveu ao dominio do seu lexítimo soberano. O inimigo, que se cría dono absoluto de Galicia, tivo que humillar as súas aguias ante o valor dos paisanos armados.”
Este fragmento non era unha simple noticia; era un dardo dirixido a quen en América aínda temían o poder europeo. Se os “paisanos armados” podían facer arrodillar as aguias napoleónicas, a xerarquía colonial xa non parecía tan inamovible.
O manual da Revolución
O aspecto máis disruptivo das noticias sobre Vigo foi a exaltación da milicia civil sobre o exército profesional. Nunha cidade como Bos Aires, que xa rexeitara aos ingleses con milicias urbanas, ler sobre os campesiños galegos foi a confirmación definitiva:
”Admirable é o espectáculo que ofrece Vigo: un pobo sen máis disciplina que o seu amor á patria, sitiou e rendeu a unha gornición veterana. A lección de Vigo é clara: o poder dos tiranos desvanécese cando os cidadáns deciden ser libres.”
Esta premisa foi a que permitiu a Moreno e aos patriotas de Maio argumentar que, ante a ausencia dun goberno lexítimo na península, a autoridade debía volver ás súas fontes orixinais. Como ben sentenciaría Mariano Moreno nas páxinas da mesma Gaceta ao pouco tempo:
”Se os pobos non se ilustran, se non se vulgarizan os seus dereitos, se cada home non coñece o que vale, o que pode e o que se lle debe, novas ilusións sucederán ás antigas…”
Conclusión: Un triunfo compartido
A Reconquista de Vigo foi, en esencia, o ensaio xeral para a emancipación americana. Ao reler hoxe eses fragmentos amarelados da Gaceta, comprendemos que a liberdade de maio de 1810 nutriuse do entusiasmo de marzo de 1809.
Vigo demostrou que non hai muralla nin baioneta capaz de conter a un pobo que decidiu deixar de ser súbdito para converterse en cidadán. A vitoria nas rías galegas foi a proba empírica que Moreno necesitaba para dicirlle a Bos Aires que o destino xa non estaba en mans dun rei afastado, senón na vontade de quen habitaban o chan.
