Unha mensaxe no teléfono móbil, unha suposta transferencia bancaria fraudulenta e unha chamada urxente para evitar perder os aforros. Este era o punto de partida dunha estafa que conseguiu enganar a polo menos 130 persoas en España e coa que unha organización criminal chegou a obter máis de 1,14 millóns de euros. Os delincuentes facíanse pasar polos departamentos de seguridade e prevención da fraude das entidades bancarias para convencer as vítimas de que debían actuar inmediatamente se querían protexer os seus cartos. Porén, detrás da aparente advertencia do banco atopábase unha rede organizada que utilizaba coñecementos informáticos, datos persoais e técnicas avanzadas para apoderarse dos fondos. A operación desenvolvida pola Policía Nacional saldouse coa detención de 43 persoas, entre elas unha muller arrestada en Vigo, e coa práctica de dous rexistros en Madrid e Cádiz.

A investigación permitiu destapar unha organización que combinaba o envío masivo de mensaxes fraudulentas coa utilización de intermediarios para mover o diñeiro e ocultar a súa procedencia. As vítimas eran xeralmente mulleres e persoas maiores de 65 anos, un perfil ao que os estafadores dirixían mensaxes que simulaban proceder dos seus bancos. Ademais das transferencias fraudulentas, os investigadores detectaron ameazas e mensaxes intimidatorias contra persoas que descubrían o engano, ás que os delincuentes chegaban a mencionar datos persoais e enderezos particulares para disuadilas de presentar unha denuncia.

UNHA MULLER DETIDA EN VIGO POLA SÚA VINCULACIÓN COA REDE

A operación tivo unha derivada directa en Galicia. Axentes da Unidade de Delincuencia Económica e Fiscal (UDEF) da Comisaría de Vigo-Redondela detiveron na cidade unha muller presuntamente vinculada á organización criminal. Segundo explicaron fontes policiais, a investigada formaba parte da trama nun nivel inferior da súa estrutura. A muller foi detida pola súa presunta participación en delitos de estafa, branqueo de capitais e pertenza a organización criminal. O arresto en Vigo enmárcase nunha investigación de maior alcance que permitiu á Policía Nacional deter 43 persoas e practicar dous rexistros, un en Madrid e outro en Cádiz, relacionados coa actividade da rede. A investigación continúa aberta, polo que os axentes non descartan novas detencións de persoas vinculadas á organización.

SMS QUE PARECÍAN DO BANCO PARA ROUBAR OS AFORROS

O principal método utilizado polos estafadores consistía en enviar masivamente mensaxes SMS aos teléfonos de clientes de entidades bancarias, empregando para organizar a actividade unha aplicación de mensaxería privada. Nesas comunicacións, os delincuentes facíanse pasar polo departamento de seguridade ou prevención da fraude do banco e advertían dunha suposta operación sospeitosa que estaba a realizarse na conta da persoa destinataria. O contido das mensaxes transmitía unha sensación de urxencia: informaban dunha presunta transferencia fraudulenta que debía deterse inmediatamente e facilitaban un número de teléfono ou unha páxina web cos que a vítima debía contactar para solucionar o problema.

Esta maneira de actuar permitía aos estafadores aproveitar a aparencia de lexitimidade das comunicacións bancarias, xa que as mensaxes parecían proceder das propias entidades financeiras. Unha vez que a vítima contactaba cos supostos empregados do banco, os integrantes da organización utilizaban o engano para conseguir que realizase operacións coas que, en realidade, estaba a entregarlles os seus cartos. Entre os procedementos empregados figuraban as transferencias a outras contas bancarias e os ingresos en caixeiros, que os delincuentes presentaban como actuacións necesarias para asegurar os fondos e impedir unha operación fraudulenta.

MÁIS DE 45.000 EUROS ESTAFADOS A UNHA SOA VÍTIMA

Os investigadores constataron que os integrantes da rede contaban cun coñecemento detallado do funcionamento das entidades bancarias, circunstancia que lles permitía adaptar as estafas ás características das contas das persoas afectadas. Segundo a Policía Nacional, os delincuentes chegaban mesmo a coñecer os límites operativos das contas bancarias das vítimas, unha información que utilizaban para organizar o movemento do diñeiro mediante unha ou varias transferencias. En determinados casos, a cantidade subtraída foi especialmente elevada. A organización chegou a estafar máis de 45.000 euros a unha soa persoa, segundo os datos facilitados polos investigadores. A operación permitiu esclarecer 134 feitos delituosos, cun importe total defraudado de máis de 1.140.000 euros. Para desenvolver a investigación, os axentes analizaron 400 canles e grupos dunha aplicación de mensaxería privada, empregados no contexto da actividade da organización.

AMEAZAS ÁS VÍTIMAS PARA EVITAR QUE DENUNCIASEN

A actividade dos estafadores non sempre remataba cando conseguían apoderarse do diñeiro. A Policía Nacional detectou casos nos que as vítimas recibían mensaxes intimidatorias e ameazas unha vez que descubrían que foran enganadas. Nesas comunicacións, os delincuentes facían referencia a datos persoais e aos domicilios das persoas afectadas, co obxectivo de xerar medo e dificultar que acudisen ás autoridades. Segundo os investigadores, estas ameazas provocaron que moitas persoas non chegasen a tramitar as correspondentes denuncias. Este comportamento engadía unha nova dimensión á actividade criminal, ao combinar o engano económico coa intimidación posterior das vítimas.

UNHA REDE FORMADA POR MOZOS CON COÑECEMENTOS INFORMÁTICOS

A organización desartellada estaba integrada por mozos na vintena con amplos coñecementos informáticos e, especialmente, do funcionamento das entidades bancarias. Segundo a información facilitada pola Policía Nacional, os detidos non se coñecían entre si e eran, na súa maioría, cidadáns españois de segunda xeración de orixe dominicana. A rede tamén recorría a outras persoas para facilitar o movemento dos fondos obtidos mediante as estafas. En concreto, contaba cos coñecidos como “muleros”, persoas captadas a través das redes sociais para abrir contas bancarias que posteriormente se utilizaban no movemento do diñeiro.

Os investigadores sinalaron que estes intermediarios eran recrutados entre persoas novas e persoas sen fogar, que accedían a abrir contas destinadas á circulación dos fondos. Esta estrutura permitía aos responsables da trama empregar diferentes contas e intermediarios nas operacións económicas relacionadas coas estafas. A Policía Nacional informou de que ás persoas detidas se lles atribúen delitos de pertenza a grupo criminal, estafa e branqueo de capitais. Ademais dos 43 arrestados, outras 13 persoas prestaron declaración como investigadas, dentro dun procedemento no que a Policía cifra en 95 o total de imputados.

“RELAY ATTACK”: A TÉCNICA COA QUE CONVERTÍAN O MÓBIL NUNHA PONTE PARA ROUBAR

Ademais das transferencias fraudulentas e dos ingresos en caixeiros, a Policía detectou a utilización dun procedemento tecnolóxico especialmente sofisticado, coñecido como “relay attack”. Esta técnica aproveita a tecnoloxía NFC, empregada habitualmente nos pagamentos sen contacto, para interceptar e retransmitir a comunicación entre unha tarxeta bancaria e un dispositivo lector. Para poñer en marcha a fraude, os delincuentes contactaban telefonicamente coas vítimas facéndose pasar por representantes do seu banco ou dun servizo oficial.

Durante a conversa, convencían a persoa afectada para que instalase unha aplicación falsa no teléfono móbil, que comprometía o dispositivo e permitía utilizalo como ponte para a transmisión dos datos NFC. Posteriormente, pedíanlle que achegase a súa tarxeta bancaria ao teléfono, facéndolle crer que estaba a realizar unha validación lexítima por motivos de seguridade. Con todo, esa operación permitía enviar en tempo real a comunicación da tarxeta aos atacantes, que podían utilizar os datos retransmitidos noutro caixeiro ou dispositivo, coma se tivesen fisicamente a tarxeta bancaria. Deste xeito, os delincuentes conseguían aproveitar a confianza da vítima e o funcionamento da tecnoloxía de pagamento sen contacto para executar a fraude.

A POLICÍA ADVIRTE: “O BANCO NUNCA NOS VAI PEDIR UNHA TRANSFERENCIA DESTE TIPO”

Tras a operación, os responsables do Grupo de Fraude Financeiro da UDEF compareceron nunha rolda de prensa no Complexo Policial de Canillas, en Madrid, onde explicaron o funcionamento da trama e trasladaron recomendacións para evitar este tipo de enganos. A principal advertencia consiste en non realizar transferencias nin seguir as instrucións recibidas mediante chamadas ou mensaxes inesperadas que aparenten proceder dunha entidade bancaria. “A recomendación é desconfiar sempre, que non fagan nin caso porque o banco nunca nos vai pedir unha transferencia deste tipo; recomendamos non atender a ese SMS nin a esa chamada, e que sexa o cidadán quen se poña directamente en contacto coa entidade bancaria”, indicaron os responsables policiais.

Deste xeito, a Policía recomenda que, ante unha mensaxe na que se advirta dunha suposta operación fraudulenta, sexa a propia persoa quen contacte directamente coa súa entidade bancaria a través das canles oficiais, sen empregar os teléfonos nin as ligazóns incluídas no SMS sospeitoso. A recomendación cobra especial importancia tendo en conta que os estafadores conseguían que as súas mensaxes aparentasen proceder dos bancos, unha circunstancia que dificultaba ás vítimas identificar o engano.

A INVESTIGACIÓN CONTINÚA ABERTA

A operación policial permitiu, polo momento, deter 43 persoas, investigar outras 13 e esclarecer 134 feitos delituosos, cunha fraude económica que supera os 1,14 millóns de euros e unha cifra de afectados situada arredor das 130 vítimas. Entre os arrestos figura o dunha muller detida en Vigo pola UDEF da Comisaría de Vigo-Redondela, presuntamente vinculada á estrutura da organización. As pescudas permitiron documentar o emprego de SMS fraudulentos, falsas chamadas de seguridade bancaria, contas abertas por intermediarios, ameazas ás vítimas e técnicas avanzadas como o “relay attack”. Con todo, a investigación permanece aberta e a Policía Nacional non descarta que se produzan novas detencións de persoas relacionadas coa trama.