A vaga de lumes forestais de outubro de 2017 en Galicia quedou marcada pola morte de catro persoas, dúas delas mulleres que fuxían do lume e morreron en Chandebrito, parroquia de Nigrán (Pontevedra), atrapadas nunha furgoneta. Nove anos despois daqueles tráxicos sucesos, a que foi “zona cero” sofre rebrotes “imparables” de eucaliptos.

“O importante era prepararse para que non houbera outro outubro igual ao que houbo hai nove anos“, reflexiona o alcalde de Nigrán, Juan González, quen asegura, en conversa con Europa Press, que están “mellor preparados” coas medidas adoptadas durante este tempo.  Para iso, pon en valor o parque forestal Os Matos-Río Táboas, impulsado en 42 hectáreas de monte queimadas nos lumes de 2017, unha iniciativa na que se vai avanzando e que “si que axudou” a evitar incendios na zona nos últimos anos, salvo algún conato como o que en 2025 fixo revivir a traxedia aos veciños ao achegarse ás casas.

“Eses lumes abríronnos os ollos“, asegura o rexedor, quen expón que en colaboración coas comunidades de montes, como a de Chandebrito, se deu forma a este parque forestal no que se traballou para erradicar especies invasoras e facer novas plantacións, as últimas este mesmo ano. E é que o rexedor expón que “a relación co monte que arrodea Chandebrito había que tratala dunha forma diferente”.

Non obstante, recoñece complicacións como que “os rebrotes de acacias e eucaliptos son imparables” e que “hai que estar enriba deles de seguido”. Asegura que “non é unha cousa tan sinxela” cortar estas especies e conseguir que morran para que “non volvan saír”.

NOVA BRIGADA

Destaca que levan catro anos cunha brigada forestal propia que remata esta semana por seren interinos. Agora prevese a creación dunha nova brigada municipal que estea lista “para Nadal”, coa intención de que poidan ser prazas fixas, “persoal do Concello”, igual que “ocorre cos electricistas ou os administrativos”. Aínda que indica que a Xunta non puxo en contacto co municipio “directamente”, manteñen “moi boa relación” co distrito forestal, en colaboración coas limpezas perimetrais.

Advirte de que a “prevención de incendios para o verán non hai que facela en maio ou xuño, que xa é incontrolable”, senón levala a cabo “todo o ano”. Empeza á Administración autonómica a “comezar agora” e “non no mes de maio”. O alcalde valora que nestes anos non se produciron grandes incendios desde os tráxicos lumes de 2017, máis alá dun conato en 2025 en Chandebrito, así como “outro conato en Parada”.

“ABANDONO” 

Mentres, o voceiro da Asociación Veciñal e Cultural Chandebrito 1807, Carlos Gómez, denuncia o “abandono” no que se atopan diferentes fincas de particulares nesta parroquia na que viven unhas 500 persoas. “Mesmo a zona na que faleceron dúas veciñas está peor do que estaba hai nove anos“, resume.

En declaracións a Europa Press, advirte de que “hai moitísimo máis eucalipto” con rebrotes desta especie e de acacias, nunha situación que “se agravou” porque “os lumes o que provocan é que as sementes da arborada se espallen aínda máis”.

Sobre a limpeza das fincas, ve “lamentable que a propia Administración autonómica e o Concello, que teñen competencias, non fagan nada ao respecto”, algo que “é un pouco triste“. Advirte de que non se rozan “moitas zonas” nos 50 metros arredor das vivendas. “Poderíase facer moitísimo e non se fai”, asegura.

Entre as medidas máis urxentes de cara ao futuro, pide unha “revisión do catastro”, dado que “non hai maneira de saber de quen son” as fincas abandonadas. Advirte de que a “Administración estatal é a responsable do catastro e a autonómica ten competencias en solo rústico e forestal”, polo que teñen que “tomar medidas efectivas” ao haber cada vez máis seca e “expropiar en caso de incumprimentos reiterados”.  Tamén bota en falta actuación da comunidade de montes de Chandebrito e agarda que haxa eleccións proximamente “despois de oito anos sen facer asembleas”.

No tocante ao parque forestal en Chandebrito, o voceiro da asociación veciñal quéixase de que se trata “máis dun anuncio que doutra cousa”, con “algunha limpeza e algunha plantación” no límite con Camos, pero demanda maior avance.  No tocante ás infraestruturas, Carlos Gómez lembra que os veciños están “bastante cabreados” con que non se faga unha pista peonil entre Camos e Chandebrito, a pesar de que se recolleron case 700 sinaturas.

CATRO VÍTIMAS MORTAIS NOS LUMES DE 2017

O 15 de outubro de 2017 dúas mulleres foron achadas mortas nun vehículo que quedou atrapado polo lume en Chandebrito, despois de seren recollidas por unha veciña para tentar escapar das lapas. A policía abriu un camiño e indicouse aos veciños que podían saír por alí, pero cambiou o vento e sinaláronlles que tiñan que dar marcha atrás. Ao manobrar, o vehículo quedou atrapado e xa non puideron saír. Un Bosque da Memoria lembra agora na zona estes lumes.

Nos lumes de outubro de 2017 houbo outras dúas vítimas mortais en Galicia. Por unha banda, un veciño de idade avanzada da parroquia de Abelenda, no municipio de Carballeda de Avia (Ourense), cuxo cadáver foi achado nun alpendre situado detrás da súa casa. A hipótese é que quixo ir apagar pola súa conta as lapas que cercaban a súa vivenda, pero caeu e non foi quen de erguerse, ata que o alcanzou o lume. O cuarto falecido foi un septuaxenario cando apagaba un incendio subido a un muro en Vigo.

Desta vaga de lumes saíu unha comisión parlamentaria que aprobou un ditame en setembro de 2018 con máis dun cento de medidas. Na actualidade, segue pendente de aprobación desde hai anos unha nova lei antiincendios en Galicia, xa que a vixente data de 2007.