​Cada 14 de abril, o imaxinario colectivo viaxa automaticamente aos balcóns de Éibar ou Madrid. Porén, a historia, esa disciplina que ás veces peca de centralista, ten unha débeda pendente co Atlántico. A realidade é teimuda e os documentos máis aínda: Vigo foi a primeira cidade de todo o Estado en proclamar a Segunda República.

​Unha madrugada de vangarda
​Mentres o resto do país aínda durmía baixo a sombra dunha monarquía agonizante, en Vigo o cambio xa ondeaba ao vento. Case de madrugada, nun acto de valentía civil, un grupo de republicanos retirou a insignia monárquica para izar a tricolor. Non foi un arrebato improvisado, senón o reflexo dunha cidade que sempre foi un paso por diante.

​Horas despois, desde o balcón do antigo Concello, as autoridades municipais oficializaban o que o pobo xa decidira na rúa. Un eco que non tardou en resoar na veciña Redondela, confirmando que o sur de Galicia era, naquel abril de 1931, o epicentro do cambio democrático.

​O fin dunha disputa histórica
​Durante décadas, a historia oficial outorgou o “ouro” a Éibar. A disputa entre a cidade guipuscoana e a olívica mantívose viva ata que o rigor dos historiadores puxo as cousas no seu sitio. As actas e os testemuños cronolóxicos non deixan lugar a dúbidas: Vigo adiantouse. Se ben Éibar foi a primeira en facelo de forma institucionalmente canónica ao amencer, o “madrugón” vigués foi o verdadeiro pistoletazo de saída.

​ADN de clase: Mariñeiros e traballadores
​Este fito non foi casualidade. A proclamación prematura da República en Vigo enténdese mellor mirando aos seus peiraos e ás súas fábricas. Vigo sempre foi, por definición, unha cidade de traballadores e mariñeiros.

​Nas súas tabernas e ateneos, as ideas do socialismo e o anarquismo non eran teorías lonxanas, senón o pan de cada día. Ese arraigo ideolóxico, forxado na loita sindical e a solidariedade mariñeira, foi o caldo de cultivo que permitiu que o 14 de abril Vigo non agardase por ninguén.

​Reivindicar hoxe este feito non é só un exercicio de nostalxia ou de “localismo” histórico. É recordar que esta cidade ten nos seus cimentos unha vocación de liberdade e xustiza social que a levou, hai case un século, a ser a luz que iluminou o camiño cara á democracia.

​Vigo non só foi república; foi a primeira