O horizonte de Baiona, aquel 1 de marzo de 1493, non agardaba milagres. O frío galego calaba nos ósos dos vixías que escudriñaban a bruma do Atlántico, ata que un perfil ferido e valente recortou o gris do mar: era a carabela Pinta. Martín Alonso Pinzón, co rostro curtido pola salitre e unha febre que xa comezaba a consumilo, non buscaba só refuxio; traía consigo o peso dun mundo novo. A lixeireza da súa nave convertera a Baiona no primeiro porto de Europa en coñecer a fazaña, adiantándose á capitá de Colón por varios días de angustia.
Cando os cabos finalmente se amarraron aos norais do peirao, o silencio da vila rompeuse para dar paso ao asombro. A pasarela non só descargou mariñeiros exhaustos con ollos alucinados; descargou o descoñecido en forma de mercadoría e vida. Do ventre da nave brotaron cores que a Europa medieval non sabía nomear: mazorcas dun gran dourado que chamaban maíz, raíces de batata con sabor a terra doce e o recendo punzante dos primeiros axís. Eran as probas de que o Edén existía e tiña outros sabores, pero a marabilla botánica pronto quedou eclipsada por unha visión moito máis crúa.
O murmurio da multitude apagouse cando apareceron eles. Sete homes de pel cobriza, capturados nas illas do Caribe, foron obrigados a baixar aos peiraos galegos. Seminuos a pesar do xélido vento do norte, miraban con ollos baleiros un mundo que os recibía con cadeas e desprezo. Para Pinzón e a súa tripulación, aqueles seres non eran máis que curiosidades zoolóxicas, pezas dun botín humano destinadas a probar a existencia de novas terras ante os Reis Católicos. Eran tratados con menos dignidade que os animais de carga, exhibidos como trofeos nunha terra que lles era hostil dende o primeiro alento.
A traxedia, porén, non agardou á viaxe cara á Corte. O porto de Baiona, que para os mariñeiros era o fin do inferno, converteuse nunha tumba inmediata para os cautivos. O choque térmico das Rías Baixas, sumado ao esgotamento e ás enfermidades europeas para as que non tiñan defensa, fixo que varios deles morresen aos poucos días de pisar terra. Mentres Pinzón enviaba correos urxentes reclamando a gloria, a vida dos indíxenas apagaríase entre a humidade e o frío de Galicia. Un mes despois, o propio Pinzón seguiría o mesmo camiño cara á tumba, deixando en Baiona o eco dunha fazaña que naceu tinguidade de asombro, pero tamén de sangue e desolación.
