A aprobación provisional do Plan Xeral de Ordenación Municipal (PXOM) de Nigrán, celebrada o 1 de xullo de 2026, abriu un profundo debate sobre a transparencia e a participación cidadá nun dos documentos urbanísticos máis relevantes para o futuro do municipio. A Asociación de Defensa Medioambiental Salvemos Monteferro, membro do Consello Sectorial do PXOM, denuncia que non puido avaliar o contido real do plan por unha razón tan contundente como insólita: o Concello non publicou a documentación esencial que o sustenta.

Un plan decisivo, pero inaccesible para a cidadanía

Tras 19 anos de tramitación e once de goberno socialista, o PXOM chega á súa aprobación provisional envolto nunha polémica que vai máis alá das discrepancias técnicas. Salvemos Monteferro afirma que o Concello só fixo pública unha parte dos documentos: planos de ordenación, fichas de ámbitos e normativa urbanística. Pero as memorias xustificativas, os estudos ambientais, os informes económicos, os informes sectoriais e mesmo os informes técnicos municipais non están dispoñibles.

Sen estes documentos, os planos —que deberían ser a representación gráfica dunha argumentación técnica sólida— convértense, segundo a asociación, en “papel mollado”. A cidadanía non pode saber por que se adoptan determinadas decisións, nin con que criterios ambientais ou económicos, nin se se respectan mandatos previos como a protección reforzada de Monteferro aprobada por unanimidade no Pleno de 2010.

Convocatorias tardías e participación recortada

A polémica non se limita á falta de documentación. O Consello Sectorial do PXOM, órgano creado precisamente para garantir a participación cidadá, foi convocado o 25 de xuño, apenas seis días antes do Pleno e tras máis dunha década sen reunirse. A convocatoria, ademais, non chegou a todos os seus membros: Salvemos Monteferro asegura que non foi notificada, e que outras entidades tampouco recibiron aviso.

Durante eses días, a web municipal estivo caída, dificultando aínda máis o acceso ao documento. A asociación presentou alegacións formais o 25 e o 27 de xuño denunciando estas irregularidades, pero o goberno municipal non respondeu nin rectificou.

O alcalde, da denuncia ao silencio

As críticas de Salvemos Monteferro adquiren especial relevancia ao contrastar coas declaracións do actual alcalde, Juan Antonio González Pérez, cando era portavoz da oposición socialista. En 2012 acusaba ao PP de “finiquitar” o Consello Sectorial e advertía que o PSOE non sería “cómplice” dun PXOM sen participación cidadá. En 2013 proclamaba no Pleno: “Transparencia e participación son as máximas”.

Catorce anos despois, a asociación sostén que o alcalde non só incumpre aquelas máximas, senón que vai máis lonxe: convoca o Consello Sectorial con urxencia, non publica a documentación completa e aproba o plan sen permitir unha revisión cidadá real.

Cambios substanciais que poderían obrigar a unha nova exposición pública

A entidade ambiental dirixe agora o seu chamamento á Xunta de Galicia, administración responsable da aprobación definitiva. Solicita que verifique se as modificacións introducidas desde a aprobación inicial de 2013 constitúen un cambio substancial, o que obrigaría legalmente a abrir un novo período de exposición pública.

Entre os cambios máis relevantes, Salvemos Monteferro destaca a eliminación do vial A Xunqueira–Saiáns, un eixo estruturante da ordenación territorial. A súa retirada implica a recalificación dos terreos afectados e, segundo a asociación, a compensación con cambios noutros ámbitos. Isto podería afectar a veciños que alegaron en 2013 sobre a cualificación das súas parcelas e que agora poderían atoparse con modificacións que nunca puideron valorar.

Sen información, non hai opinión posible

A asociación insiste en que non pode posicionarse nin a favor nin en contra do PXOM porque non coñece o documento completo. “Non é posible formarse unha opinión sobre algo gardado na caixa forte dun concello”, afirman. Por iso esixen a publicación íntegra e inmediata de todas as memorias, informes sectoriais e estudos.

Un plan decisivo que nace entre sombras

O PXOM definirá o futuro urbanístico de Nigrán durante décadas. A súa aprobación provisional, lonxe de pechar un proceso histórico, abre agora unha nova etapa marcada pola demanda de luz, transparencia e participación. A decisión final está nas mans da Xunta, pero a confianza cidadá —segundo denuncian as asociacións implicadas— dependerá de que o proceso se reconduza cara a unha tramitación plenamente pública e accesible.